An sinh xã hội (social security) giống chế độ bao cấp như thế nào
Nếu ai đã sống qua thời kỳ bao cấp ở Việt Nam hoặc học qua một lớp kinh tế vi mộ thì hiểu rõ chất lượng của những hàng hóa và dịch vụ được chi trả do nhà nước kém như thế nào. Vậy nó có liên quan gì đến chương trình anh sinh xã hội và bảo hiểm y tế?
Trước hết hãy đề cập đến thời kỳ bao cấp. Vào thời Liên Xô chế độ cũ, cải cách ruộng đất là một trong những quốc sách hàng đầu. Với chương trình này, đất được chia theo lô và mỗi nông dân được phân phát một lô bất kỳ trong năm đó để trồng trọt và sản xuất. Mỗi năm, các nông dân được thay đổi vị trí trồng trọt. Kết quả là hiệu quả không cao và chất lượng đất đai cũng như nông sản xuống cấp? Tại sao.
Nếu bạn sở hữu một chiếc xe, bạn có động cơ lớn để bảo trì chiếc xe ấy. Nhưng nếu mướn một chiếc xe để chạy trong một thời gian, bạn sẽ không ngốc để bỏ thêm tiền túi để tu sửa chiếc xe ấy vì nó không phải là của bạn. Tương tự như chế độ cải cách ruộng đất, nếu mảnh đất đo được sở hữu bởi nông dân, họ có động lực cao để đào giếng, bảo quản đất và giữ hơi ẩm sao cho sau mùa này, họ vẫn có thể cày cấy tiếp cho mùa sau hiệu quả. Với việc sở hữu, nông dân sẽ có sự đầu tư lâu dài hơn cho mảnh đất của họ. Tuy nhiên, do đất đai của nhà nước và mỗi nông dân chỉ sử dụng một lô đất trong một năm, việc này tương tự như việc mướn xe trong một thời gian. Do không phải đất của họ, và họ cũng không gắn liền lâu dài với nó, cho nên các hộ nông dân có khuynh hướng bóc lột tối đa dinh dưỡng của đất để sản xuất tối đa trong thời gian "mướn" đất. Kết quả là, do không được tu dưỡng, đất trở nên khô cằn và hư hại. Sau một thời gian ngắn, hiện tượng này dẫn đến kém năng suất cho sản lượng cũng như chất lượng của nông sản.
Cũng như thời kỳ bao cấp, bất kể làm việc hiệu quả hay không, các cá nhân đều cho những thứ họ xin từ nhà nước. Do vật chất có được bất kể khi nào, và không có khả năng mua bán, họ không có động cơ để bảo trì. Và kết quả là đồ đạc luôn luôn xuống cấp một cách nhanh chóng.
Ở Hoa Kỳ, có một chương trình gọi là chế độ an sinh xã hội (social security). Dưới chế độ này, những người về hưu và thất nghiệp được thừa hưởng lợi ích từ thuế đóng cho nhà nước bởi những người có công ăn việc làm. Vấn đề nước Mỹ đang gặp phải là chi phí bệnh viện quá cao và dân số người già gia tăng quá nhanh (hệ quả của thời kỳ Baby boomer sau Đệ Chiến II) cũng như số lượng thanh niên ngày càng ít lại. Điều này có nghĩa, trong 20 năm tới, 2 người đi làm phải đóng 25% thu nhập mỗi người để nuôi một người già so với hiện nay, 3 người khai thuế 10% thu nhập mỗi người.
Vấn đề nằm ở đâu? Người già sử dụng tối đa các dịch vụ từ bệnh viện vì họ không cần phải trả chi phí và dù họ có sử dụng ít lại thì con họ cũng phải đóng mức thuế không thay đổi. Thử tưởng tượng, một ca mỗ trung bình tốn $40.000, trong khi chi phí cho ghép thận lên đến $3 tỉ mỗi năm để chữa trị cho những người già này. Với khả năng sử dụng không nhân nhượng như vậy, thêm với công nghệ y học ngày càng tiến bộ, những người này có xu hướng yêu cầu mổ và chữa tất cả các bệnh họ có một cách tối đa và điều này dẫn đến chi phí cho bệnh viện ngày càng gia tăng chóng mặt.
Đây là một lãng phí lớn vì số tiền đó có thể dùng để đầu tư vào những chương trình có lợi cho kinh tế. Một vài người lên án về sự ích kỷ nếu như để những người già ra đi mà có khả năng được cứu chữa. Theo tôi thấy, sự ích kỷ lại nằm ở những cá nhân này vì họ tận dụng tốt đa các dịch vụ tốn kém từ bệnh viện mà không thương tiếc đến những người trẻ phải đóng thuế vì họ.
Nhìn chung, nếu một cá nhân được sử dụng hàng hóa mà không phải chi trả trong thời điểm tương lai, hiện tại hoặc tốn kém một giá không đổi bất kể khả năng sử dụng, họ có khuynh hướng tận dụng tối đa dẫn đến lãng phí cũng như hư hại. Đây là một vấn đề lớn vì những khuynh hướng vi mô này thường có tác động không tốt đến nền kinh tế vĩ mô.
Trước hết hãy đề cập đến thời kỳ bao cấp. Vào thời Liên Xô chế độ cũ, cải cách ruộng đất là một trong những quốc sách hàng đầu. Với chương trình này, đất được chia theo lô và mỗi nông dân được phân phát một lô bất kỳ trong năm đó để trồng trọt và sản xuất. Mỗi năm, các nông dân được thay đổi vị trí trồng trọt. Kết quả là hiệu quả không cao và chất lượng đất đai cũng như nông sản xuống cấp? Tại sao.
Nếu bạn sở hữu một chiếc xe, bạn có động cơ lớn để bảo trì chiếc xe ấy. Nhưng nếu mướn một chiếc xe để chạy trong một thời gian, bạn sẽ không ngốc để bỏ thêm tiền túi để tu sửa chiếc xe ấy vì nó không phải là của bạn. Tương tự như chế độ cải cách ruộng đất, nếu mảnh đất đo được sở hữu bởi nông dân, họ có động lực cao để đào giếng, bảo quản đất và giữ hơi ẩm sao cho sau mùa này, họ vẫn có thể cày cấy tiếp cho mùa sau hiệu quả. Với việc sở hữu, nông dân sẽ có sự đầu tư lâu dài hơn cho mảnh đất của họ. Tuy nhiên, do đất đai của nhà nước và mỗi nông dân chỉ sử dụng một lô đất trong một năm, việc này tương tự như việc mướn xe trong một thời gian. Do không phải đất của họ, và họ cũng không gắn liền lâu dài với nó, cho nên các hộ nông dân có khuynh hướng bóc lột tối đa dinh dưỡng của đất để sản xuất tối đa trong thời gian "mướn" đất. Kết quả là, do không được tu dưỡng, đất trở nên khô cằn và hư hại. Sau một thời gian ngắn, hiện tượng này dẫn đến kém năng suất cho sản lượng cũng như chất lượng của nông sản.
Cũng như thời kỳ bao cấp, bất kể làm việc hiệu quả hay không, các cá nhân đều cho những thứ họ xin từ nhà nước. Do vật chất có được bất kể khi nào, và không có khả năng mua bán, họ không có động cơ để bảo trì. Và kết quả là đồ đạc luôn luôn xuống cấp một cách nhanh chóng.
Ở Hoa Kỳ, có một chương trình gọi là chế độ an sinh xã hội (social security). Dưới chế độ này, những người về hưu và thất nghiệp được thừa hưởng lợi ích từ thuế đóng cho nhà nước bởi những người có công ăn việc làm. Vấn đề nước Mỹ đang gặp phải là chi phí bệnh viện quá cao và dân số người già gia tăng quá nhanh (hệ quả của thời kỳ Baby boomer sau Đệ Chiến II) cũng như số lượng thanh niên ngày càng ít lại. Điều này có nghĩa, trong 20 năm tới, 2 người đi làm phải đóng 25% thu nhập mỗi người để nuôi một người già so với hiện nay, 3 người khai thuế 10% thu nhập mỗi người.
Vấn đề nằm ở đâu? Người già sử dụng tối đa các dịch vụ từ bệnh viện vì họ không cần phải trả chi phí và dù họ có sử dụng ít lại thì con họ cũng phải đóng mức thuế không thay đổi. Thử tưởng tượng, một ca mỗ trung bình tốn $40.000, trong khi chi phí cho ghép thận lên đến $3 tỉ mỗi năm để chữa trị cho những người già này. Với khả năng sử dụng không nhân nhượng như vậy, thêm với công nghệ y học ngày càng tiến bộ, những người này có xu hướng yêu cầu mổ và chữa tất cả các bệnh họ có một cách tối đa và điều này dẫn đến chi phí cho bệnh viện ngày càng gia tăng chóng mặt.
Đây là một lãng phí lớn vì số tiền đó có thể dùng để đầu tư vào những chương trình có lợi cho kinh tế. Một vài người lên án về sự ích kỷ nếu như để những người già ra đi mà có khả năng được cứu chữa. Theo tôi thấy, sự ích kỷ lại nằm ở những cá nhân này vì họ tận dụng tốt đa các dịch vụ tốn kém từ bệnh viện mà không thương tiếc đến những người trẻ phải đóng thuế vì họ.
Nhìn chung, nếu một cá nhân được sử dụng hàng hóa mà không phải chi trả trong thời điểm tương lai, hiện tại hoặc tốn kém một giá không đổi bất kể khả năng sử dụng, họ có khuynh hướng tận dụng tối đa dẫn đến lãng phí cũng như hư hại. Đây là một vấn đề lớn vì những khuynh hướng vi mô này thường có tác động không tốt đến nền kinh tế vĩ mô.
** Note: You may use your Facebook or Twitter account as an ID to post a Comment. Thanks!